Wonen in het buitengebied
Wie in het buitengebied een woning vervangt, sloopt en opnieuw bouwt, of via rood voor rood een kavel krijgt, stuit al snel op één getal: 750 m³. Maar is dat overal zo, wat telt er precies mee, en kan het groter?
Het korte antwoord
In de meeste gemeenten in Overijssel en Gelderland mag een woning in het buitengebied maximaal 750 m³ zijn. Vaak werkt de gemeente mee aan 10% extra, tot 825 m³. Bijgebouwen tellen apart, in vierkante meters: meestal 100 tot 150 m². Nog groter kan door extra schuren te slopen, door een bestaande grotere inhoud te behouden of via een landgoed.
De provincie schrijft geen vaste maat voor. De 750 m³ is een regionale standaard die gemeenten van elkaar hebben overgenomen. Veel gemeenten hanteerden vroeger 600 m³. Die maat werd in de praktijk als te krap ervaren voor een eigentijdse woning, en schoof op naar 750 m³. Zwartewaterland zette die stap zelfs pas in 2025, met als argument dat de buurgemeenten 750 m³ aanhouden. Er zijn nog enkele gemeenten die 600 m³ hanteren.
In de praktijk is 750 m³ vaak niet het eindpunt. De meeste gemeenten werken mee aan een afwijking van 10%, waarmee u op 825 m³ uitkomt. Andersom kan een woning ook een lagere maximale inhoud hebben, bijvoorbeeld als die op een gemeentelijke lijst staat met een eigen maximum.
Het gevolg is dat de maat vaak hetzelfde lijkt, maar de uitzonderingen per gemeente sterk verschillen. Wat meetelt, hoeveel bijgebouw u krijgt en of u groter mag bouwen, staat in het omgevingsplan en het buitengebiedbeleid van uw gemeente.
| Gemeente | Woning | Bijgebouwen | Groter bouwen |
|---|---|---|---|
| Hellendoorn (Nijverdal) | 750 m³, in de praktijk vrijwel altijd +10% (825 m³) | 100 m², tot 300 m² bij bijzonder gebruik | Bij rood voor rood mag de eigen woning naar dubbel volume, maximaal 1.500 m³ |
| Wierden, Borne, Hengelo, Hof van Twente, Haaksbergen | 750 m³ | 150 m² | Tot 2.000 m³, met 2 m² sloop per extra m³ |
| Twenterand | 750 m³ | 100 m², tot 250 m² via sloop | Afwijking tot 900 m³ |
| Enschede | 750 m³ | 100 m² | Tot 1.500 m³, met 3 m² sloop per extra m³ |
| Losser | 750 m³, kelder niet meegeteld | Volgens omgevingsplan | Tot 2.000 m³, met 2 m² sloop per extra m³ |
| Dinkelland, Tubbergen | Volgens omgevingsplan | Volgens omgevingsplan | Vergroten via sloop, 1 tot 4 m² per extra m³; asbest telt zwaarder |
| Raalte | 750 m³, inclusief aan- en uitbouwen | 100 tot 150 m², tot 500 m² bij kwaliteitswinst | Tot 1.000 m³, met 4 m² sloop per extra m³ |
| Olst-Wijhe | 750 m³ | 100 m², tot 250 m² via schuur voor schuur | Tot 1.000 m³, met 4 m² sloop per extra m³ |
| Deventer | 750 m³, inclusief aan- en uitbouwen | 100 m², tot 250 m² bij natuurbeheer | Via de regeling Kansen uit buiten |
| Ommen | 750 m³, kelder niet meegeteld | 150 m² | Via rood voor rood |
| Dalfsen | 750 m³, of de bestaande grotere inhoud | 100 m², 150 m² op een perceel boven 1 ha | Tot 1.000 m³, met 7 m² sloop per extra m³ (5 m² bij asbest) |
| Hardenberg | 900, 1.000 of 1.200 m³, afhankelijk van het landschap | 150 m² | Meer met sloopmeters |
| Berkelland (Gld) | 1.000 m³ | 150 m² | Een legaal grotere bestaande woning mag blijven |
| Bronckhorst (Gld) | 750 m³, of de bestaande grotere inhoud | 100 m² | Via een puntensysteem voor sloop en natuur |
Peildatum september 2026. Gemeenten passen hun omgevingsplannen regelmatig aan, dus check altijd de actuele regels voor uw perceel. Voor Rijssen-Holten, Oldenzaal en Zwolle vonden wij geen eenduidige standaardmaat. Staat een woning op een gemeentelijke lijst met een lager maximum, dan geldt dat maximum. Wij zoeken het voor uw situatie graag uit.
De inhoud wordt niet gemeten zoals een makelaar dat doet. Het omgevingsplan heeft een eigen wijze van meten, en die is bijna altijd ruimer dan mensen denken: van de onderzijde van de begane grondvloer tot de buitenzijde van de gevels en de buitenzijde van het dak. Dat betekent:
Die details maken in het ontwerp veel verschil. Een kelder kan bijvoorbeeld ook onder het bijgebouw liggen, met een eigen kelderinrit, en ondergronds verbonden worden met de kelder van de woning. Andersom kan een verdiepte woonkamer de begane grondvloer net te hoog boven peil tillen. Dat soort keuzes leggen wij in het schetsontwerp naast de regels van uw gemeente.
Een betrouwbare omrekening van kubieke meters naar vierkante meters woonoppervlak bestaat niet. Het hangt af van de kapvorm, de goothoogte en hoe u de ruimte onder het dak benut. Een woning met een steile kap en een lage goot heeft veel inhoud in de nok zitten die u maar deels kunt gebruiken.
Daarom rekenen wij met het volume zelf. Een eenvoudig voorbeeld: een hoofdgebouw van 12 bij 9 meter met een zadeldak, een goot op 3,5 meter en een nok op 9 meter. Dat komt uit op ongeveer 675 m³. [CHECK: rekenvoorbeeld, mogelijk vervangen door voorbeeld uit eigen werk] Er blijft dan zo'n 75 m³ over voor een dakkapel of een erker, en met de gebruikelijke 10% afwijking nog eens 75 m³ extra.
Wie een schuurwoning of een villa met een rieten kap wil, merkt dat de kap veel van die 750 m³ opslokt. Het loont dus om vroeg te schetsen: een paar decimeter in de goot of de dakhelling scheelt tientallen kubieke meters.
Rekenvoorbeeld
Telt in de meeste gemeenten niet mee. Een slaapkamer in de kelder kan, maar dan met een ruime koekoek in plaats van een lichtschacht: de ramen kunnen dan laag, met daglicht én ventilatie.
Garage, berging, werkplaats en techniek in het bijgebouw houden het hoofdgebouw vrij voor wonen.
Een hogere goot of een iets flauwere helling maakt de verdieping bruikbaarder bij dezelfde inhoud.
Landelijk mag er tot 150 m² aan bijbehorende bouwwerken vergunningvrij. Of dat bij de woning meetelt, verschilt per gemeente.
Is 750 m³ te krap voor uw plannen, dan zijn er vijf routes.
De eenvoudigste route. De meeste gemeenten werken mee aan een afwijking van 10% op de maximale inhoud, waarmee u van 750 op 825 m³ komt. In Hellendoorn gebeurt dat vrijwel altijd. Het vraagt wel een onderbouwing in de aanvraag, die wij meenemen in het ontwerp.
Veel gemeenten staan een grotere woning toe als u daarvoor extra bedrijfsgebouwen sloopt. De verhouding verschilt flink: in Zuidwest-Twente en Losser 2 m² sloop per extra m³, in Enschede 3 m², in Raalte en Olst-Wijhe 4 m² en in Dalfsen 7 m². Wilt u van 750 naar 1.000 m³, dan betekent dat in Raalte 1.000 m² extra sloop, in Zuidwest-Twente 500 m².
Staat er nu een woning die groter is dan 750 m³, dan mag u die inhoud in onder meer Dalfsen, Bronckhorst en Berkelland bij vervangende nieuwbouw behouden. Dat is een belangrijke vraag bij slopen en nieuw bouwen: laat de bestaande inhoud eerst goed opmeten voordat u sloopt.
Via rood voor rood krijgt u een compensatiewoning, meestal van 750 m³. In Hellendoorn kan de eigen woning bij rood voor rood zelfs groeien naar dubbel volume, tot maximaal 1.500 m³. Hoeveel u daarvoor per gemeente moet slopen, leest u in ons artikel over hoeveel m² u moet slopen voor rood voor rood.
Wie veel grond heeft en daar natuur van maakt, kan een landhuis van 1.500 m³ of meer bouwen. Welke regeling bij uw erf past, zetten wij uiteen in KGO, rood voor rood, ruimte voor ruimte of landgoed.
Met 750 m³ kun je een prachtige woning maken, als je vanaf de eerste schets weet hoe de gemeente meet. De ruimte zit in de details.
Dennis Kemper, architect [CHECK: citaat laten bevestigen]Dennis Kemper ontwerpt sinds 2001 woningen in het buitengebied, en samen met Ron Hoogsteder en ons team werken we aan schuurwoningen, woonboerderijen en landhuizen op landgoederen. Bij bijna elk ontwerp speelt de vraag hoeveel inhoud er mag en hoe we die zo goed mogelijk benutten. Dat rekenen we bij de eerste schets al door, zodat u niet bij de vergunning voor verrassingen komt te staan.
We reageren binnen één werkdag. Een eerste gesprek is vrijblijvend.